Os editores galegos defenden a lexitimidade do canon de compensación por copia privada

Nos últimos tempos estase a cuestionar a compensación para autores e editores pola copia privada das súas obras, chegándose a presentar unha iniciativa no Senado para propoñer a súa desaparición durante o ano 2008, aínda que finalmente non foi aprobada no Congreso. A Asociación Galega de Editores (AGE) defende a absoluta lexitimidade do canon e o dereito de autores e editores a percibir unha compensación axeitada polo emprego das súas obras, e insta a que se deixe de cuestionar reiteradamente o sistema de dereitos de autor.

Os autores teñen, segundo a Lei de Propiedade Intelectual, un dereito exclusivo de reproducción sobre as súas obras: só eles poden autorizar ou prohibir que se fagan copias das súas creacións. Unha das limitacións que establece a lei a este dereito é precisamente a copia privada: cando o acto da copia reúne determinadas condicións (ser para uso privado da persoa que a fai, non ter ánimo de lucro, etc.) non é necesario pedir autorización previa aos titulares de dereitos. A lei establece tamén que os creadores deben ser compensados por estas copias privadas.

Os editores galegos defenden a lexitimidade do canon de compensación por copia privada Isto é así porque os autores non poden controlar de maneira efectiva as miles de reproduccións que se fan das súas obras para uso privado. De aí que o sistema para compensar aos autores estea baseado nunha cantidade que grava aos aparatos, equipos e soportes que permiten facer as copias, pago que corresponde por lei aos fabricantes, distribuidores e importadores de tales dispositivos. A compensación por copia privada é unha realidade no sistema xurídico español dende 1987. Tamén está establecido na maioría dos países da Unión Europea e a base legal é de alcance internacional.

A orixe da polémica

En xullo de 2006 modificouse a Lei de Propiedade Intelectual para adecuala ao ámbito dixital, mantendo a excepción da copia privada e a obrigada compensación ós autores sobre os equipos e soportes que permiten a reproducción para uso privado das súas obras. A novidade é que a lei non inclúe as tarifas aplicables a cada un dos dispositivos suxeitos a esta compensación, senón que se deixou a un acordo entre as partes (industrias tecnolóxicas e entidades de xestión). Ao non terse alcanzado dito acordo, o Goberno está obrigado a establecer os equipos, aparatos e soportes que estarán gravados por esta compensación, así como as tarifas.

O pasado 18 de decembro de 2007, o Executivo español fixo público o borrador de orde ministerial que fixa a relación de dispositivos, as tarifas para cada un deles e a distribución entre as entidades de xestión. Durante todo o tempo de negociación deste borrador, que se levou a cabo durante os últimos catro meses do ano 2006 e o 2007, levouse a cabo unha forte campaña en contra desta compensación, que chega a cuestionar o propio dereito de autor, e que está promovida polas empresas tecnolóxicas. Esta campaña atopou un amplo eco nos medios de comunicación e acentuouse debido á proximidade das eleccións estatais.

Consecuencias para os autores e editores de libros

Cando entre en vigor a nova orde ministerial, o Centro Español de Dereitos Reprográficos (CEDRO; a asociación que xestiona os dereitos de propiedade intelectual dos autores e editores españois) recibirá a compensación polos mesmos equipos que ata agora pero as tarifas non serán as mesmas. É dicir, os fabricantes e importadores de fotocopiadoras, equipos multifuncionais (aqueles que permiten dúas das seguintes funcións: impresión, copia, fax e escáner) e escáneres pagarán de media un 25% menos, especialmente polo acusado descenso (de 15 a 7,95 euros) da tarifa dos equipos multifuncionais.

Esta diminución da compensación por copia privada cuestiona a veracidade de argumentos empregados con asiduidade nos últimos meses, como que a partires de agora os escáneres serán máis caros debido ao canon. Ademais formula serias dúbidas sobre se esa reducción na compensación para autores e editores suporá unha baixada dos prezos na mesma proporción dos equipos por parte da industria tecnolóxica.

Mentiras sobre o canon

Unha das ideas máis estendidas á hora de rexeitar o canon é que se trata dun imposto, pero este non cumpre as condicións para selo, entre elas ir destinado directamente ao conxunto de cidadáns. En realidade é unha obriga civil e non fiscal, unha compensación destinada aos prexudicados pola copia privada que xestionan asociacións privadas sen ánimo de lucro, como CEDRO para os autores e editores de libros e publicacións periódicas. Estas entidades deben cumprir unha serie de requisitos establecidos na propia lei e son titeladas polo Ministerio de Cultura, nunha situación similar á que se vive noutros países europeos.

Outro argumento empregado en contra do canon é que o diñeiro non vai para o creador, senón a entidades privadas que o reparten ó seu albedrío. Isto é falso, xa que o destino final da súa recadación son, sen ningún tipo de dúbida, os titulares de dereitos. Dende que obtivera a súa primeira recadación por copia privada no ano 1993, CEDRO distribuíuna entre os seus titulares, autores e editores, sexan ou non socios da entidade, tal e como establece o marco legal vixente: un 55% para os autores e un 45% para os editores.

Tamén se afirma que este gravame só beneficia aos autores e entidades de xestión, pero o certo é que a copia privada resulta beneficiosa para os cidadáns en xeral, porque poden copiar obras para o seu uso privado sen solicitar a autorización previa dos seus titulares de dereitos, disfrutando así dun límite que a lei establece aos dereitos exclusivos do autor. A copia privada tamén beneficia á industria que produce os equipos de copiado, xa que as vendas dos seus productos vense impulsadas pola posibilidade de reproducir legalmente con elas obras de creación. Bastaría só con imaxinar o prexuízo que suporía para consumidores e fabricantes que non fora legal copiar con fins privados obras protexidas. O que non pode pretender a industria do sector tecnolóxico é aforrarse o canon para aumentar aínda máis, a costa de autores e editores, os seus xa cuantiosos beneficios.